Ο Αμλετ κατεβαίνει στο μετρό
Αυτή τη φορά δεν κίνησα για τα Χανιά από περιέργεια ή δημοσιογραφική υποχρέωση, ήταν από γνήσιο ενδιαφέρον. Το «Υπόγειο μπλουζ» του Πέτερ Χάντκε, που παρουσιάζει ο Μιχάλης Βιρβιδάκης σε πανελλήνια πρώτη, αποτελεί μία από τις πλέον γόνιμες προτάσεις της θεατρικής σεζόν, λόγω του κειμένου, της δυσκολίας του και της πρόκλησης της παράστασης. Ο διανοούμενος, που πριν από λίγα χρόνια ύψωσε σαν αντιρρησίας συνείδησης το ανάστημά του απέναντι στη μαζική συναίνεση στον διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας, ο «εχθρός του λαού», ο «προπαγανδιστής», ο «ανάποδος άνθρωπος» και «αγριάνθρωπος», συνθέτει με τη φωνή και τη μουσική υποβολή των μπλουζ έναν λίβελο σε είκοσι σκηνές, ανελέητο σφυροκόπημα του θεατή, εξομολόγηση σε ετεροπροσωπία, διαδρομή ενός ασυμβίβαστου πνεύματος κάτω από τον ιστό της παγκοσμιοποίησης και του Διαδικτύου. Ακολουθεί, τελικά, την ξεχασμένη και μονήρη παλιά διαδρομή, την καταδικασμένη από τον Δάντη και μετά να γυρεύει την ομορφιά των ανθρώπων και να καταλήγει στην άρνηση της ασχήμιας τους... καταδικασμένη, αλλά όχι δίχως σωτηρία. Ανάμεσα σε σταθμούς-τόπους και γραμμές του μετρό, που ενώνουν ετερόκλητες μνήμες με κοινές εμπειρίες, κινείται λοιπόν ένας διαφορετικός επιβάτης, ο «Αγριος άνδρας» του Χάντκε. Πρόκειται για την τελευταία εκδοχή του Μισάνθρωπου, που έχει αποκολληθεί από την ανθρώπινη σούπα τού μετρό και έχει αρνηθεί τη σιωπή του. Στα λόγια του, εναντίον όλων των κλισέ της εποχής, το αίσθημα του ανικανοποίητου ενώνεται με την αίσθηση της αηδίας, τη σάτιρα, την κραυγή της καταγγελίας, τη φωνή της απόγνωσης. Υπάρχει σ' αυτόν η κούραση από το κυνήγι της ομορφιάς, η οργή από την ασχήμια και το ψέμα, υπάρχει ακόμα το άχθος του πατρικού χρέους και η αναζήτηση της τελειότητας σε κάποιον έρωτα ίσως, ή με την επιστροφή στη μητέρα. Ναι, χωρίς αμφιβολία, πίσω από τον «Αγριο άνδρα» βρίσκεται κάποιος που θέλει να φορέσει ξανά τη μάσκα του τρελού και να αφορίσει όλη την κοινωνία στο όνομα της προδοσίας της: είναι ο Αμλετ που κατεβαίνει στο μετρό. Μόνο που σε αυτόν υψώνεται μπροστά του στο τέλος το αγγελικό και σκοτεινό αντικείμενο της σκέψης του, η μακρινή μητέρα, η ερωμένη ή η συνείδησή του. Η νιτσεϊκή πορεία για την απομόνωση τελειώνει εδώ, χωρίς επιστροφή ή αποθέωση. «Είμαι ο γείτονας, ο άρρωστος. Και τον άρρωστο γείτονά μου θα σκοτώσω», λέει. Και ποιος είναι άραγε ο γείτονας; Είναι κάποιος που χρειάζεται ο αντιρρησίας για να υπάρξει. Η αληθινή συγχώρεση, η γαλήνη καλύτερα, δεν έρχεται με την απομόνωση, αλλά με την παραδοχή του ανθρώπινου μέτρου και του ηρακλείτειου ποταμού, όπου εμβαπτίζεται η ανθρώπινη ιστορία και προσπάθεια. Ετσι μόνο, με την παρέμβαση της γυναικείας μορφής, -η ίδια υπέρβαση υπάρχει και στον Βασίλη Ζιώγα- ο υπόγειος ανεβαίνει στην επιφάνεια: «Ουρανός, αμμόλοφοι; Κενό, φως. Διαδρομή μέσα σε ολοκαίνουργια καταπράσινα φύλλα». Αυτή τη δυσερμήνευτη φιγούρα, φτιαγμένη από τα πιο ρευστά υλικά της δυτικής λογοτεχνίας, αντιμετωπίζει ο Μιχάλης Βιρβιδάκης σε μια αξέχαστη ερμηνεία. Η παράσταση είναι πολύ απαιτητική, σχεδόν ελιτίστικη, μας επιβραβεύει όμως με την ένταση, το πάθος και την εκρηκτικότητά της, με την παρουσία του τρελού και προφήτη. Στον ρόλο της καλλονής και μέδουσας «Αγριας Γυναίκας», η Νίκη Μιχαλούδη (κάπως άγουρη ακόμα). Στις ανακοινώσεις από το μεγάφωνο η Μαρία Μπαλαντίνου. Αθλος η μετάφραση της Γιώτας Λαγουδάκου.
Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 23/02/2009
Mία από τις καλύτερες δουλειές της Eταιρείας Θεάτρου ΜΝΗΜΗ
Υπόγεια ζωή. Υπόγειο ταξίδι. "Υπόγεια" συμπεριφορά. Αλήθεια, πότε κάποιος μπορεί να κατανοήσει τον εαυτό του; Οταν είναι μαζί με άλλους ή όταν μένει μόνος του; Η μήπως όταν παρατηρεί τους άλλους; Ο εξαγριωμένος άντρας (Μιχάλης Βιρβιδάκης) που ταξιδεύει με το μετρό, ενοχλείται από τους ανθρώπους που βλέπει τριγύρω του. Διακρίνει μια υποκρισία πάνω τους. Επινοεί για τον καθένα από αυτούς μια ιστορία... Και αρχίζει να επιτίθεται λεκτικά. Δεν εννοεί να κατέβει σε καμία στάση. Δεν είναι τώρα μόνος. Εχει την ευκαιρία μέσα στο βαγόνι να τον ακούσουν. Και ταυτόχρονα να μιλήσει στον εαυτό του. Εκφράζει, ίσως, σκέψεις που και άλλοι έχουν κάνει αλλά ωστόσο έχουν διστάσει να εξωτερικεύσουν. Εκείνος, όμως, σε κάποια στιγμή γίνεται κωμικός, μέσα στο παραλήρημά του... Σαν να μισεί τον κόσμο. Σαν να μισεί όμως και τον εαυτό του... Και εμείς, αμίλητοι τον παρακολουθούμε. Και ειρωνεύεται, εμάς που περνάμε την ώρα μας με το "ποντίκι" του υπολογιστή. Ενώ εκείνος προτιμά ίσως ένα πιο γνήσιο... ποντίκι. Ειρωνεύεται εκείνους που προσέχουν το "φαίνεσθαι" γιατί, ίσως, δεν έχουν τίποτα άλλο να προσέξουν. Του φταίνε, όμως, όλοι στην προσπάθειά του να επιβεβαιώσει τον εαυτό του. Ο μεγαλύτερος εχθρός μας είναι ο εαυτός μας, είναι σαν να του λέει η άγρια γυναίκα (Νίκη Μιχαλούδη) που στο τέλος της διαδρομής, τον "βάζει" στη θέση του. Και εκείνος, ο εξαγριωμένος μέχρι πρότινος επιβάτης, αμίλητος πια την ακούει. Σαν να έχει μετανιώσει για όσα έλεγε πριν... Και όλα αυτά εν μέσω μπλουζ μουσικής... στο "Υπόγειο μπλουζ" (2003) του Πέτερ Χάντκε. Το έργο που παρουσιάζει από την περασμένη Παρασκευή η εταιρεία θεάτρου "Μνήμη" στο θέατρο "Κυδωνία" επί της οδού Υψηλαντών. Πρόκειται για μία από τις καλύτερες δουλειές της εταιρείας του Μιχάλη Βιρβιδάκη. Είναι μια παράσταση στην οποία ο θεατής αισθάνεται ότι συμμετέχει σαν επιβάτης του μετρό. Με μονολόγους που δεν κουράζουν αλλά δημιουργούν ψυχική ένταση. Είναι μια παράσταση επίκαιρη μέσα στη σημερινή αβέβαιη εποχή. Μια εποχή, σαν υπόγειο μπλουζ για κάποιους ανθρώπους. Με "υπόγειες σκέψεις" σε ένα ταραγμένο σήμερα και αβέβαιο αύριο. Με τις "πίσω σκέψεις" του μυαλού μας, να αναδύονται και να καταστρέφονται... Του ΓΙΑΝΝΗ ΛΥΒΙΑΚΗ (acrovasies.blogspot.com) Αναρτήθηκε από Ακροβασίες στις 2/16/2009 01:43:00 πμ
Ο Μιχάλης Βιρβιδάκης έκανε πάλι το Θαύμα του "Υπόγειο Μπλουζ" του Πέτερ ΧάντκεΘέατρο! Αχ, Θέατρο, Θέατρο επιτέλους! Για το συγκεκριμένο όμως θεατρικό έργο υπάρχει ένα πρόβλημα: Η μία φορά ΔΕΝ φτάνει! Όταν ο θεατρικός λόγος αναδεύεται με τον ποιητικό και, όλο αυτό βγαίνει προς τα έξω από το σώμα, την φωνή, και την υποκριτική δεινότητα του Μιχάλη Βιρβιδάκη, έχω κάθε λόγο να σημειώνω, να αναφωνώ: "Αχ, Θέατρο, Θέατρο επιτέλους!" και, ναι, να θέλω να το... ξαναδώ! Πρόκειται για την ιστορία ενός επιβάτη (Άγριος Άντρας) του υπόγειου μετρό (η πόλη δεν μας είναι γνωστή), που έχει κυριολεκτικά τρελαθεί απ' αυτά που συμβαίνουν γύρω του (πώς όχι άλλωστε) και φωνάζει-βρίζει-συνομιλεί(;)-βδελύσσεται όλους τους άτυχους συνεπιβάτες του, που δεν είναι άλλοι από τους έκπληκτους έως και απόπληκτους θεατές, εξαντλεί κάθε βρισιά και απαξίωση, ώσπου και ο ίδιος εξαντλείται και, με έναν ιδιαίτερα ευφυή και απροσδόκητο τρόπο, γίνεται η αποκλιμάκωση-έξοδος. Έχουν πολλά γραφτεί και ειπωθεί για την "θεατρικότητα του ποιητικού λόγου" και την "ποιητικότητα του θεατρικού". Η περίπτωσή μας εδώ είναι το... δεύτερο. Ο θεατρικός λόγος "κλέβει" από την δράση (που δεν είναι λίγη) και κλέβεται από την ποίηση που υπερίπταται και φτάνει πολύ ψηλά με... βρισιές! Όχι, μην πάει ο νους σας στον Αριστοφάνη, αν και τώρα που το ξανασκέφτομαι... ας πάει! Πρόκειται για ένα λαμπερό δείγμα γραφής που ΚΑΙ παίζεται, ΚΑΙ διαβάζεται! (Μέσα στο πρόγραμμα υπάρχει ολόκληρο το κείμενο του έργου.) Η Ποίηση είναι μαγεία! Αυτό είναι γνωστό. Στην περίπτωση του "Υπόγειου Μπλουζ" η μαγεία λειτουργεί. Πού λειτουργεί; Μα επάνω μας φυσικά! Πώς γίνεται αυτό; Θα σας πω: Έχουμε απ' τη μια, έναν ακραίο καταγγελτικό λόγο του Πέτερ Χάντκε, και τον ερμηνευτή αυτού του λόγου, τον Μιχάλη Βιρβιδάκη, απ' την άλλη. "Κανονικά" ο θεατής πρέπει να αισθανθεί το λιγότερο άβολα, όχι μόνον γι' αυτό καθ' αυτό το κείμενο, αλλά και διότι ο Μιχάλης απευθύνεται πολλές φορές κατά πρόσωπον. Όμως, το "κανονικά" στο Θέατρο έχει πολλά πρόσωπα! Για να μη λέω πολλά, όλ' αυτά τα "κατηγορώ" του κειμένου σιγά-σιγά, αργά-αργά μετουσιώνονται σε μία λανθάνουσα(;) τρυφεράδα που δεν ξέρεις από πού σού 'ρχεται... Αυτός που μας βρίζει και μας κατηγορεί, φαίνεται σαν να αλλάζει διάσταση και, ενώ συνεχίζει να μας βρίζει και να μας κατηγορεί, μας μπαίνει στο νου σιγά-σιγά, αργά-αργά πως ναι, είναι δυνατόν, μπορεί αυτός ο άνθρωπος ΚΑΙ να μας... αγαπά! Μιλάμε για πλήρη αντιστροφή ιδιαίτερα μάλιστα όταν σιγά-σιγά, αργά-αργά αρχίζει κι αχνοφαίνεται το πρώτο γελάκι στο στόμα μας το οποίο, μπορεί να μην γίνεται ποτέ γάργαρο γέλιο (το έργο βρίσκεται στις παρυφές της κωμωδίας), διατηρείται όμως μέχρι το τέλος του έργου επίμονα, πεισματικά και δεν λέει να φύγει... Σ' αυτό το έργο, ένα είναι σίγουρο: Μπαίνετε αλλιώς και βγαίνετε σίγουρα... αλλιώς! Κυρίες μου και Κύριοι αυτό το έργο πρέπει να το δείτε οπωσδήποτε! ΑΠΟΨΗ του Ντίνου Καγιά Χανιώτικα Νέα, 21-2-09 Μια μυσταγωγίαΣτο θέατρο «Κυδωνία» τα τελευταία χρόνια συντελείται τα βράδια των παραστάσεων μια μυσταγωγία. Ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Μιχάλης Βιρβιδάκης συνεπαίρνει εκείνους που αποφασίζουν συνειδητά να παρακολουθήσουν έργα απαιτητικά για απαιτητικούς θεατές, που ζητούν, πέρα από την διασκέδαση, την ουσιαστική ψυχαγωγία, που συχνά ματώνει την ψυχή που επιζητεί την «αγωγή». Οι παραστάσεις του «Κυδωνία» βάζουν συνήθως το θεατή μπροστά στα αδυσώπητα προβλήματα της ύπαρξης και της συνύπαρξης. Αυτό συμβαίνει και με το έργο Υπόγειο μπλουζ του Πέτερ Χάντκε που αυτές τις μέρες «διδάσκεται», για να χρησιμοποιήσω αρχαίο θεατρικό όρο, στο μικρό θέατρο της οδού Υψηλαντών στα Χανιά. Πρόκειται, κατά δήλωση του συγγραφέα του, για ένα «στατικό δράμα». Στατικό εξωτερικά βέβαια, αφού απουσιάζουν, από το μεγαλύτερο μέρος του έργου, άλλα ενεργά πρόσωπα. «Παθητικά» πρόσωπα στο γραπτό κείμενο φαίνεται να είναι οι επιβάτες του μετρό, που σιωπηλοί και ανώνυμοι ανεβοκατεβαίνουν, όταν ανοίγουν οι πόρτες, και που στη συγκεκριμένη παράσταση, για αντικειμενικούς λόγους αλλά και λόγω της σκηνοθετικής αντίληψης του Μιχάλη Βιρβιδάκη, το ρόλο αυτό τον παίζουν οι θεατές. (.) Η παράσταση, παρόλο που στο μεγαλύτερο μέρος της είναι μονόλογος, καταφέρνει να μαγνητίσει το θεατή και να κρατήσει αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του. Ο Μιχάλης Βιρβιδάκης αποδίδει με την κίνηση και τη φωνή του πειστικά όλες τις λεπτές αποχρώσεις της ψυχικής έντασης του ήρωα. (.) ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: Πρόκειται για μια εξαιρετική δουλειά της φιλολόγου και μεταφράστριας Λίλας Τρουλλινού. Δεν θα σταθώ στην πληρότητα των κειμένων του προγράμματος, που το θέατρο Κυδωνία μας έχει συνηθίσει (θεατρικό κείμενο, διανομή, κριτικές και άλλα συναφή), ούτε στην καλλιτεχνική εμφάνισή του και στην απουσία των διαφημίσεων, που δείχνουν την ποιότητα, την αφοσίωση και την αφιλοκερδή προσφορά της εταιρείας Μνήμη. Θα σταθώ σε ένα κείμενο του προγράμματος που με εντυπωσίασε. Το υπογράφει η Λίλα Τρουλλινού. Πρόκειται για τη «Συνέντευξη», που καταφέρνει να φέρει τον Πέτερ Χάντκε κοντά στο θεατή που παρακολούθησε την παράσταση, αλλά και στον αναγνώστη που δεν είδε το έργο. Η λογοτεχνικών απαιτήσεων ζωντανή διήγηση της κ. Τρουλλινού, στηριγμένη σε πραγματικά στοιχεία, που αποδεικνύουν το εύρος και το βάθος της μελέτης της, μετατρέπει τις βιογραφικές πληροφορίες και τις αισθητικές - ιδεολογικές επιλογές του συγγραφέα σε απολαυστικό λογοτεχνικό κείμενο. Η συνέντευξη είναι επινοημένη αλλά αληθοφανής. Βασίζεται σε άλλες πραγματικές συνεντεύξεις, στα έργα του συγγραφέα, σε δημοσιεύματα, όπως μας φανερώνει η Λίλα Τρουλλινού στο τέλος του κειμένου της. Η συγγραφέας, καθηγήτρια σε γυμνάσιο της πόλης, γνωρίζει πολύ καλά τον τρόπο που μπορεί να ελκύσει το ενδιαφέρον για την ουσιαστική ανάγνωση ενός τέτοιου, πληροφοριακού κατά βάση, κειμένου. Το πέτυχε με το παραπάνω. Το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί και ανεξάρτητα από την παράσταση και αυτή είναι μια πρόσθετη μεγάλη προσφορά του θεάτρου Κυδωνία στο αναγνωστικό κοινό. Γράφει η Αγγελική Καραθανάση ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ, Πεμ 5/3/2009
Τα Χανιά η μοναδική επαρχιακή πόλη, που διαθέτει μόνιμη
|
|
|
Επιστροφή